नसर्ने रोगको अवस्था भयावह

0
37

काठमाडौं, २६ असोज/रासस
    नेपालमा नसर्ने रोगको अवस्था भयावह बन्दै गएको विज्ञहरूको निष्कर्ष छ। गैरआवासीय नेपाली सङ्घ
(एनआरएनए)ले आयोजना गरेको दोस्रो विश्व ज्ञान सम्मेलनको अवसरमा आयोजित ‘लाइफ एन्ड हेल्थ साइन्स’ विषयक कार्यक्रममा विज्ञहरूको छलफलबाट नेपालमा नसर्ने रोगको अवस्था निकै चुनौतीपूर्ण रहेको निष्कर्ष निक्लिएको छ।  
    कार्यक्रममा डा अभिनभ वैद्यले मधुमेह, मुटुरोग, उच्च रक्तचाप, क्यान्सर, ह्दयाघात, मस्तिष्काघात, अम्लपित्त, मिर्गाैला खराबी, दम, माइग्रेन, डिप्रेशन, मोटोपन आदि नसर्ने रोगहरूले नेपालमा भयावह अवस्था लिंदै गएको उल्लेख गरे। यी रोगबाट ४० वर्षभन्दा मुनि उमेरका युवावर्ग बढी प्रभावित भएको बताउँदै उनले यी रोगबाट बच्न सोच्नुपर्ने बेला आएको उल्लेख गरे। चालीस वर्षभन्दा कम उमेरका ३७ दशमलव ९ प्रतिशत युवा नसर्ने रोगबाट प्रभावित बनेको डा अभिनभ वैधले जानकारी दिए।  
     डा सरोज निरौलाले विश्वमा वार्षिक १० लाख मानिसले क्यान्सरका कारण ज्यान गुमाउने गरेको बताए। क्यान्सरबाट ज्यान गुमाउनेमा ७० प्रतिशत निम्न तथा मध्यम आय भएका मुलुकका मानिस रहेको उनले उल्लेख गरे। नेपालमा पनि क्यान्सरका रोगी बढ्दै गएको बताउँदै उनले नसर्ने रोग क्यान्सरबाट बचाउन जीवनशैली तथा खानपानमा ध्यान दिनुपर्ने उल्लेख गरे। धूलो, धूवाँ, विकिरण रसायनको प्रयोग, विषाक्त खानेकुराले क्यान्सरको जोखिम बढेको बताउँदै स्वस्थ जीवनशैली नै क्यान्सरसँग लड्ने पहिलो आधार भएको उनले उल्लेख गरे।  
    मानसिक स्वास्थ्यको विषय महामारीभन्दा अगाडिदेखि नै उठेको बताउँदै उनले कोरोना महामारीका कारण थप यसको जटिलता बढेको उल्लेख गरे। उनले नेपालले कोरोना महामारीका कारण रोजगार गुमाउँदा, लामो  समयसम्मको बेरोजगारीका कारण कमजोर आर्थिक अवस्था तथा अभावका कारण अधिकांशको मानसिक स्वास्थ्यमा असर परेको बताए। मानसिक समस्याकै कारण मानिस आत्महत्या गर्ने अवस्थासम्म पुग्ने गरेको बताउँदै उनले पुरुषको तुलनामा ठूलो सङ्ख्यामा महिलाले आत्महत्या गर्ने उल्लेख गरे।
    उनका अनुसार पैतालीस प्रतिशतसम्म महिलाले आत्महत्या गर्ने प्रवृत्ति देखिएको छ। मानसिक समस्याबाट बच्नका लागि सकारात्मक सोच, स्वस्थ जीवनशैलीमा ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ।
    डा कृष्णबहादुर थापाले बालबालिकामा जन्मजात देखिने डिस्लेक्सियाको प्रभाव बढ्दै गएको बताए। विश्वमा विद्यालय जाने अवस्थाका ३ देखि १९ प्रतिशत बालबालिकामा यस्तो समस्या रहने अध्ययनले देखाएको बताउँदै नेपालको सन्दर्भमा पनि बालबालिकामा यस्तो समस्या बढ्दै गएको उनले जानकारी दिए। सचेतनाको अभावले नेपालमा यस्तो रोग लागेका बच्चाका लागि छुट्टै शिक्षा प्रणालीको व्यवस्था गर्न नसकिएको उनको भनाइ थियो।
    “डिस्लेक्सिया भएका बच्चा अरू सामान्य बच्चाभन्दा फरक हुन्छन्। उनीहरू शुद्ध उच्चारण गर्न नसक्ने तथा एकदमै ढिला अध्ययन गर्ने हुन्छन्। दायाँबायाँ देख्न नसक्ने हुँदा उनीहरू स्मल बी र डीलाई एउटै देख्छन्। जसले गर्दा अध्ययनमा अप्ठ्यारो हुन्छ,” उनले भने। यस्ता बालबालिकाको अवस्था अनुसार पेडागोजी तयार गरी सोेही अनुसार डिस्लेक्सिया भएका बालबालिकालाई सिकाइ प्रणाली लागू गर्न राज्यले पनि ध्यान दिनुपर्नेमा उनले जोड दिए।  
    प्राडा अञ्जना सिंहले नेपालमा डेंगुु भाइरसको प्रभावका सम्बन्धमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन्। डेंगु एडिस जातिका (एजिप्टाइ र अल्बोपिक्टस) पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट लाग्ने उनले बताइन्। नेपालमा २००४ सालमा डेंगु देखिएको बताउँदै उनले नेपालमा डेंगु सङ्क्रमण बढ्दै गएको उल्लेख गरिन्।  “डेंगु एउटा मानिसबाट अर्काे मानिसमा सर्दैन र यो तबमात्र सर्छ, जब एउटा लामखुट्टेले सङ्क्रमित मानिसलाई टोक्छ र त्यो लामखुट्टेमा भाइरस विकास भएर  त्यो लामखुट्टेले अर्काे स्वस्थ मानिसलाई टोक्छ,” उनले भने।  
    पूर्व स्वास्थ्य सचिव डा सुधा शर्माले एनआरएनएले यो महामारीको समयमा आयोजना गरेको लाइफ एन्ड हेल्थ साइन्स विषयक कार्यक्रम निकै महत्वपूर्ण भएको बताइन्। उनले नेपालमा अर्टिजम, डिस्लेक्सियालगायत मानसिक रोग, मुटु रोग, क्यान्सर, डेंगुलगायत नसर्ने रोगको जोखिम बढ्दै गएको बताउँदै न्यूनीकरणका लागि राज्यसँगै सम्पूर्ण सरोकारवालाको सहकार्य आवश्यक भएको औंल्याइन्।

एक उत्तर छोड्न

कृपया आफ्नो टिप्पणी प्रविष्ट गर्नुहोस्!
कृपया आफ्नो नाम यहाँ प्रविष्ट गर्नुहोस्